Akademik Uyarlamalar

 ENGELSİZ AKSARAY ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ AKSARAY ÜNVERSİTESİ BİRİMİ

 

  Üniversiteler, birey için eğitim programı ve diğer bileşenleri ile bir bütündür. Bu yaşam birey için ilköğretim ve ortaöğretim sırasında gerçekleşen kazanımlar, deneyim ve sosyal yaşamın etkisi ile meslek tercih etme süresine kadar devam etmektedir.

  Öğrenciler yükseköğretim tercihlerini okumak istedikleri bölümün yer aldığı üniversite/fakülte için kurumun kendisine sunduğu olanakları inceleyerek gerçekleştirmektedir.

   Özellikleri, farklılıkları ve gereksinimleri ile kabul edileceğine inancı bireyin üniversite yaşamından e büyük beklentisidir. Nitekim yaşamak, beslenme, barınma hakkı gibi eşit koşullarda eğitim almak da temel bir hak olarak görülmektedir.  

  Öğretim elemanlarının da, öğrencilerinin eğitim sürecinden en üst düzeyde yarar sağlamasını kolaylaştıran sorumlulukları bulunmaktadır. Bireylerin farklılıklarının dikkate alınması ile başlayan bu sorumluluklar eğitim ortamı, eğitim programları, sosyal yaşam, fiziksel çevre, iletişim, ulaşım, günlük yaşam etkinlikleri, beslenme, barınma, ders materyalleri, ölçme değerlendirme alanlarını da kapsar.

 

  •   Özel Gereksinimlere Yönelik Akademik Destek

  Eğitim programlarına dayalı ders işleniş süreci tüm öğrencilerin gereksinimlerini kapsayacak şekilde planlayınız.

  Kayıt esnasında özel gereksinimi olan öğrencilere yönelik alınan bilgilerden haberdar olunuz (Engelli Birim sorumluları, akademik danışman ve fakülte yönetimi ile işbirliği doğrultusunda ders içeriklerinde değişiklikleri planlayınız)

  Öğrenciye hangi bilgi, beceri, yetkinlik alanlarında sorumlulukları olduğunu kayıt sonrası açıklayınız. Bu programdan mezun olan öğrenciler ile yüksek lisans ve doktoraya devam eden mezunları davet ederek, üniversite yaşamı, beklentiler, deneyimlerini aktarma fırsatı veriniz.

  Zorunlu ve seçmeli derslerde (her öğrencinin özel gereksinimi olsun ya da olmasın seçebilme hakkı olduğu unutulmamalıdır) Dönem başında dersinize ait beklentilerinizi kişsel web sayfası ya da yazılı bir çıktı halinde veriniz.

  •   Eğitim programına yönelik planlama yaparken şu soruların yanıtlarını vermiş olmanız; etkli bir planlama ve özel gereksinime yönelik uyarlama yapmanız açısından önemlidir:

  Bilgi ve beceriye dayalı etkinlikleri nasıl planlayacağım?

  Ne zaman, hangi materyallerle çalışacağım?

  Etkinlik süreleri ne kadar olacak?

  Öğrencilerin bilgisayar kullanma becerileri hangi düzeyde?

  Tüm öğrenciler için standart bir program mı yoksa bireysel farklılıklarına dayalı bir program mı oluşturdum? Farklı öğrenme düzeyleri olan öğrenciler için hangi önlemleri almam gerekir?

  Akademik, okuma, akademik yazma, araştırma planlama, araştırma yapma, sonuçları kaydetme becerilerini nasıl öğretebilirim?

  Kütüphaneyi aktif kullanma ve araştırma yapma becerileri konusunda öğrencileri nasıl destekleyeceğim?

  Özel gereksinimleri olan öğrencilerin kütüphaneyi kullanma ve araştırma yapabilme koşulları nelerdir?

  Bu sorulara vereceğiniz yanıtlar, derslerinizi daha kapsayıcı bir öğrenme ortamında işlemenizi akademik ve sosyal kazanımların her öğrenci için oluşturmanızı kolaylaştıracaktır.

 

  •   Görme Engeline Yönelik Düzenlemeler

Görme üç temel ögeye sahip algısal bir süreç olup, görme engeli olan öğrenciler görme keskinliği açısından farklı özellikler gösterir.

Görme engeli olan öğrenciler a)Yaşantıların türü ve düzeyinde b) Çevrede hareket etme yeteneğinde c) Ortamdaki etkileşimlerde sınırlılıklar yaşamaktadır.

Bu nedenle öğretim elemanı, öğrenme ortamındaki bilgiye ulaşma ve elde etmede sınırlılıkları bulunan öğrenciler için uyarlamalar yapmakla sorumludur.

  •    Görme Yetersizliği Olan Öğrenciler İçin Öğretim Uyarlamaları Hangi Alanlarda Yapılmalıdır?

Ders materyallerini okuma yazma,

Günlük yaşam becerileri,

Bağımsız hareket becerilerinde,

Teknolojik destek,

Dinleme becerileri, eğitimi alanlarında öğretim elemanlarının uyarlama yapması beklenmektedir.

  •   Uyarlamalar için öneriler:

Bütün düzeltmelerden sonra iyi gören bir gözün görme keskinliğinin onda birine yani 20/200 ya da daha azına sahip olan ya da görme alanı 20 dereceden az olan bireyler için mevcut okuma yazma araçları yerine Braille Alfabesi kullanılması gerekmektedir.

Basılı materyallerin alternatiflerini (Braille ile sunumu) sağlayınız.

Az derecede görebilen öğrenciler için ders materyallerinin büyük puntolu hazırlayınız. Gören okuyucu 10-12 punto ile öğretime devam ederken; az gören öğrenci için 30  ya da daha büyük punto ile ders materyali hazırlanması.

Görüntüyü büyütmeye yarayan tepegöz, kapalı devre televizyon sistemleri kullanınız.  Öğrenci için optik cihazlar (lens, büyüteç) temin edilmesine destek veriniz.

Öğretim materyallerinin büyütücü cihazlar ile destekleyiniz.

  •  Görme Engeli Olan Öğrencilerin Öğretim Sürecine Ait Uyarlamalar

Öğrencinizin ders ile ilgili veya ders dışı herhangi bir gereksinimi hakkında nasıl görüşebileceğini, size ulaşması açısından, birimde oda, kat, çalışma saatiniz ve iletişim bilgilerinizi içeren bir bilgilendirme yapınız.

Öğrenciniz derse ait materyallere ulaşmakta güçlük yaşayabilir bu durumda mutlaka destekleyici olunuz. İlgili yayınevleri, kırtasiye, fotokopi smerkezi sorumluları ile görüşünüz. Siz dersinizde büüyk punto ile hazırladığınız bir sunu yapabilirsizni ama derse ait notlarınızı verdiğiniz fotokopi merkezi gören okuyucu formatında (12 punto) çoğaltabilir. Oysa özel gereksinimi olan öğrenci için ihmalden kaynaklı bir engel oluşturur.

Ders öncesi sırası ve sonrasında öğrencinizin materyali eline alması ve öğretim materyaline ait öğrenmeyi gerçekleştirmesine izin veriniz.

Mümkün olduğunca somut nesneler kullanınız.

Betimleyici bir dil ile anlatıma önem veriniz.

Dersin günlük işleyişine ait bilgilendirme ve rutinlere ait değişiklikler hakkında sınıftaki tüm öğrencilere yazılı, sesli ve/veya akran danışmanlığında duyuru yapınız.

Derse ait bir gösteri/görsel sunu yapılırken görme alanında özel gereksinimi olan öğrencinin yakın bir yerde olmasına dikkat ediniz.

Laboratuar ve derse ait uygulamaların yapıldığı diğer birimlerde öğrencinin ders etkinliklerine katılımı asla ertelenmemelidir. Derse aktif katılmasını sağlamak için eğer öğrenci isterse akran desteği sağlayınız.

Yazı tahtası ve projektör kullanımında mutlaka sözlü anlatım yapınız. Yüksek bir ses tonu ile vurgu ve tonlamaya dikkat ediniz.

Ders materyallerini (çalışma notu, ödev kağıdı, deney föyleri), öğrenciye büyük punto ile bir liste halinde veriniz.

Sınıfta bir arkadaşı ya da siz ders anlatırken ara verildiğinde akran desteği ile öğrenciye dersin konusu ve/veya sunu özetlenmelidir.

Derse ait öğretim materyalini (etkinlik/soru kağıdı, özet çalışma kağıtları) ders öncesinde veya uygun olduğunda ders sonrası veriniz.

Sınıf içerisinde ya da diğer birimlerde, varsa etkili okuma eğitimi alan, yoksa aynı/farklı alanlarda öğrenim gören gönüllü öğrencilerden akran okuyucu desteği sağlayınız.

Az gören öğrenci, derslikler, laboratuar ya da diğer öğrenme merkezlerinde tahtaya ve öğretim elemanının yakınında bir yere oturtulmalıdır.

Derse ya da sosyal bir etkinlik amaçlı konferans/sempozyum/film gösterimi gibi etkinlikle alanlarında öğrencinin katılımını mutlaka sağlayınız. Betimleyici bir dil ile etkinliğe ait kısa bir özet (amaç, kişiler, yer, konu, sürece dayalı diğer kişilerin etkileşimlerinin örüntüsü) yapınız.

Işıkların yoğunluğu ve parlaklığına dikkat ediniz. Yazı ve diğer görsel sunuların yansımaları görme alanlarının özellikleri görme keskinliğini etkilemektedir.

Siz sınıf içi etkinlik ve sınıf dışındaki grup/bireysel çalışmalarda her öğrencinizin gereksinimlerinin farklı olduğunu, öğrenme hakkının eşit olduğuna inanırsanız sınıftaki her öğrencinin birbirini kabul etme düzeyi artar.

Grup çalışmasına, akran desteğine dayalı ödev/projelerle, öğrencilerin farklı yeteneklerini ortaya koyma fırsatını sağlayınız.

Öğrenciniz, ders notlarını sesli sunuları sınıf içinde teybe almak isteyebilir, bu duruma fakülte onayı ile izin veriniz. (Öğretim elemanı bu konuda görev yaptığı birim yönetimi tarafından görüş/izin alabilir. Öğrenci ile karşılıklı güvene dayalı yazılı sözleşme imzalayabilir)

Derse ait sesli materyallerin öğrenciye, bilgisayar ortamında ya da Braille materyali olarak verilme olanağı varsa gerçekleştiriniz.

Sınıf ve diğer öğrenme ortamlarında öğrencinin güvenliğine dikkat edilmelidir. Önlem alınması için fakülte yönetimi ile görüşünüz (Merdivenler, kapılar, kapı kolları ve ortak kulanım alanları için)

Öğrenciyle olan etkileşiminizde kişisel hareket alanına saygı gösterilmesine özen gösteriniz. Yaklaşılırken ve/veya uzaklaşılırken uygun sözcüklerle haberdar ediniz.

Dersliklerdeki materyallerin koyulduğu kitaplık ve/veya sıraların zemin ile zıt renklerde olmasına dikkat ediniz.

  • Sınav Uyarlamaları

Sınav materyalleri (görme engeli olan öğrencinin kullandığı materyal genişlik ve ses çıkarabilmesi açısından) ayrı bir sınav yeri gerektirdiğinde birim sorumlusu ile işbirliği yapınız.

Öğrenci istemi dışında asla başka bir yer/oda derslik çıkarmayınız, sınavlara katılma hakkını elinden almayınız.

Sınav ortamının (derslik, oda, seminer salonu gibi) aydınlatma ve renk düzenlemelerine dikkat ediniz.

Sınav süresi açısından ek süre veriniz. Ek süre uygulaması genellikle genel sınav süresinin 1.5/ ya da 2 katıdır. Bu uygulama yapılırken her öğrencinin gereksinim düzeyini dikkate alınız.

 

125              250             500             1000           2000          4000              8000

0- 10

(0-15 dB) Normal - iletişime etkisi yoktur.

20

(16-25 dB) Çok hafif- Gürültülü ortamlarda kısık sesleri anlamada zorluk çekme

30

(26-40 dB) Hafif- Sessiz ortamlarda bile kısık sesleri anlamada zorluk çekme

40-50

(41-55 dB) OrtaKarşılıklı konuşmaları sadece yakın mesafede anlayabilme

60

(56-70 dB) Orta-ağır-Anlaşılır bir şekilde sadece yüksek sesle konuşulanı anlama

70-80

(71-90 dB) Ağır- Yüksek sesle konuşulduğunda dahi duyamama, bazıkelimeleri ayırt edememe

90 100 110 120

(91 dB ve daha yukarısı) Çok ağır- karşılıklı konuşmaları duyamaz. Bazı yüksek sesleri belki duyabilir. Konuşma anlaşılır değildir. Belki hiç geliştirilemez.

 

 

  • İşitme Engeli Olan Öğrenciler İçin,

 

  •  İşitme yetersizliği olan birey, işitme duyarlılığının kısmen veya tamamen kaybından dolayı konuşmayı edinmede, dili kullanma ve iletişimde yaşadığı güçlükler nedeniyle özel eğiitm ve destek eğitim hizmetlerine gereksim duyan bireydir. Buna göre öğretim uyarlamaları, her öğrencinin eğitim hakkını en üst düzeyde yararlanması açısından zorunlu ve önemlidir.  

 

  • Tablo-1 İşitme Kaybı Dereceleri

 

  • (Turnbull, Turnbull ve Wehmeyer, 2007)

 

Dersinize devam etme şartları, dersin gerekleri ve değerlendirme ölçtüleri konusunda sene başı ve her dönem yeni olmak üzere bilgilendirme yapmış olmanız her bireyin üniversite yaşamına ve dersinize aktif katılımı açısından önemli bir adımdır.

Öğrencilerinizin sizinle iletişim kurması için çalışma saatler, gün ve saat olmak üzere, fakültede odanız, iletişim bilgilerinizi yazarak hazırladığınız bilgilendirme yazınızı, engelli öğrenci birimine göndermeniz; sizle gereksinimleri için iletişme geçmek isteyen öğrencileri cesaretlendirecektir.

Özel gereksinimler, öğrencinin sorumluluklarını görmezden gelinmesi ve tavizleri içermez. Aksine her birey gibi katılımcı ve haklarını sorumluluklarını bilerek yaşamasına fırsat sunar. Bu nedenle öğrencinizin özel bir gereksinimi ders, ödev ve değerlendirme ölçütleri dışında kalmasına, onun ayrıcalıkları olduğu anlamına değil; eğitim-öğretim yaşamında her öğrenci gibi nelerden sorumlu olduğuna da dikkat edilmesini sağlar.

Derse devam konusunda tüm öğrencilerle aynı sorumluluğu taşır, özel bir durumdan dolayı gelemediğinde geç kaldığında bu udurmu danışmanı ve ders sorumlusu ile birebir paylaşır.

Derse gelmemesi ya da sorumlulukları dışında tutulmasına izin vermeyiniz.

Ders işleyiş ve değerlendirme konularında sizden neler beklediğini ve sizin ondan nasıl bir performans göstermesini beklediğinizi mutlaka paylaşınız.

Ortam

Sınıf içerisinde sizi dinleyebilecekleri ve derse katılım gösterecekleri en iyi yerde oturmasına özen gösteriniz.

Dersliklerde sınıf içi katılıma katkı sağlayacak oturum pozisyonu (sağa–sola-geriye dönüşler) rahat sandalye ve masalar kullanılmasına dikkat ediniz.

Yarım dairesel oturma düzeni kullanınız.

Dersliklerdeki tavan, duvar ve zeminin kaplanarak yankı ve gürültüyü azaltacak önlemlerin alınmasında dikkat ediniz, bu konuda ilgililerle işbirliği sağlayınız.

Derslikler, laboratuarlar ve diğer birimlerin yazılı olduğu gibi tabela, uyarı levhaları için dikkat çekici (zil-ışık vs) şekilde düzenleme yapılmasına özen gösteriniz.

Öğrencinizin dudak okuma yöntemi ile anlama ve dersi takip ettiğiniz unutmayınız.

Konuşurken ve ders sunumunuz sırasında tüm sınfın özellikle işitme gereksinimi olan öğrencinizin sizi görebileceği yerde durmaya özen gösteriniz. Yüzüne dönük konuşmanız onun için önemli bir destektir.

Öğretim elemanlarının özel gereksinimleri olsun ya da olmasın tüm öğrencilerin daha nitelikli bir üniversite eğitimi alması beklentilerinin ve sorumluluklarının farkında olması ile sağlanabilir. Bun göre dersine girdiğiniz sınıfların sorumlu diğer öğretim elemanı ve danışmanlaır ile en az 2 kez olmak üzere dönem başı ve dönem sonunda yüzyüze iletişm kurmaya özen gösteriniz.

Gereksinimlere yönelik yaptığınız sınıf içi uyarlama ve düzenlemeleri meslektaşlarınız ve engelli birim çalışanları ile paylaşınız.

Sınıfın gürültü düzeyine dikkat ediniz, bu durum anlaşılabilirliği destekleyecektir.

Dönem başında her öğrencinize okuma listesi, kaynak listesi ve dersin gerekeleri, değerlendirme ölçtülerinin, iletişim bilgilerinizin yazılı olduğu kağıtlardan veriniz. Size ve kaynaklara ulaşamak işitme yetersizliği olan öğrencinizi büyük ölçüde rahatlatacaktır.

Fakülte sorumlularınızı bilgilendirerek mümkünse işaret dili bilen bir çevirmen veya not tutucu görevlendirebilir. Bu görevi akran desteği ile gönüllü sınıf arkadaşları da yapabilir.

Eğer sizi duyması için FM sistemi kullanılması gerekiyorsa bu konuda işitme engelli öğrencinize destek verip yaka mikrofonu kulanmaya özen gösteriniz.

Dersinize ait görsel materyalleri kullanmaya, grafikler, kartlar fotograflar ve videolar gibi materyallerinizi paylaşmaya özen gösteriniz.

Ders hazırlıklarınızda birden çok duyuya hitap etmeye özen gösteriniz.

Özel gereksinimi olan öğrenci sınıf içi ve sınıf dışında görevlerini tamamlamak için ek süreye ihtiyaç duyabilir. Bu konuda özen gösteriniz. Öevi daha geç teslim edebilceğini belirtiniz.

İmla hatalarının değerlendirmeye etkilemeyeceği ödevler veriniz.

Eğer mümkünse sözlü sunu yapmadan önce ya da sonra anlattıklarınızı özetleyen hazırladığınız çalışma kağıtlarını dağıtınız.

İşitme yetersizliği olan öğrenciniz için sınıf içi konuşma, etkileşim kurma becerilerinde cesaretlendirici rol oynamanız onun katılımını artıracaktır.

Öğrencinize ödevleri konusunda ayrıcalık (ödev vermeme) ya da ayrımcılık (eksik not verme gibi) yapmadan; bölümlere ayrılmış ödev uygulaması yapabilirsiniz. Ödevleri konusunda öğrenciye bireysel bilgilendirme yapınız. Eksiklik ve iyi yönleri birlikte değerlendiriniz.

Sınıftaki grup ödevlerine dahil olmasına özen gösteriniz.

Ders Planlama, sunum ve değerlendirme sırasında özel gereksinimi olan öğrenciyi akranlarından ayrı tutmadan, süreçte farkındalığını arttırıcı bölüm, fakülte ve kurum içi karar (öğrenciye ek süre tanınması, sınav süresinin 1.5 ya da 2 katı, bilgisayar ve hesap makinesi kullanma imkanı, akran desteği sağlanması) alınız.

Derslerde eğitim öğretim yöntem tekniklerini etkili kullanma ve sürece dayalı çıktıların hem öğretim elemanı hem de öğrenci açısından genel değerlendirilmesi için toplantı düzenleyiniz

Kurum ve sınıf içi organizasyonların sağlanmasında (sosyal etkinlikler, piknik, gezi, öğrenci topluluklarına katılım ve görev almada beklentilerin göz önüne alınması ve ona yönelik uyarlama yapılması için işbirliği) tüm öğrenciler için planlama yapmaya özen gösteriniz.  

Diğer derslerde öğretim elemanlarına engelli öğrencinin var olan gereksinimleri dikkate alarak oturum yerinin dersi dinleme, derste aktif katılmasına izin veren bir yer olması konusunda bilgilendirme yapınız.

Dönem başlarında hangi sınıfların, hangi dersliği kullanacağı, sınıf içi düzenleme, konum vb. planlamayı yapınız. Dersliklerin engel türüne göre bedensel engeli olan öğrenciler için alt katlarda, işime engeli olan öğreciler için görsel destek sunulabilecek teknoloji (tepegöz, projeksiyon) bulunan derslikler olmasına dikkat ediniz.

Öğrencileriniz için çeşitli öğrenme tekniklerini kullanmaya özen göstermeniz önemli bir destektir.

Dersliklerde öğrencileriniz sesinizi net duyabilecekleri yerlere oturmasına dikat ediniz.

Yönergeleri basit ve kısa veriniz, konu anlatımında tek aşamalı yönergeler vermeye özen gösteriniz.

Yazılı yönergelerle birlikte sözel yönergeler de veriniz. Yönergeleri sıralayınız, uygun sözcükler belirleyerek tanımların açıklamasını yapınız.

Gerektiğinde görme engeli olan öğrenciler için yönergeler sözlü, işitme engeli olan öğrenciler için ise görsel destek sunularak verilmeli.

Öğrencilere sözel yönergeleri açıklarken göz kontağı kurmaya, hem işitsel hem görsel engeli olan öğrencilerin engellerine yönelik sözel ifadelerden kaçınmaya özen gösteriniz.

Ders sunumunda konuşma hızınızda bilinçli davranınız, dersi takip etmeyi sağlayan anlaşılır bir ses tonunda konuşunuz. Aralar veriniz ve öğrenciye derse katılma fırsatı tanıyınız.

Ses düzeyinizi sınıf içi etkileşim sürecinde kontrol ediniz, anlaşılmayan yerleri tekrar ediniz. Vurgu ve tonlamada dikkatli davranınız (sesi yükseltme ya da düşürme).

Sözel sunularda anahtar sözcükleri tahtaya yazıp, ders sonrası sunuma ait materyallerin paylaşınız.

Anahtar sözcüklerle dersin özetleyiniz. Derse ait çalışma kâğıtları hazırlayarak farklı soru formlarının en yakın fotokopi merkezine bırakınız (fakülte içerisinde ya da kampüs içinde öğrencinin erişebileceği fotokopi merkezi hakkında bilgilendirme yapmaya özen gösteriniz

Görsel destekleri oluşturulmuş alternatif çalışma materyali sağlanmasına özen gösteriniz (resimli kart, resimler, foto, harita, film gibi).

Sınıf tahtasından, yazılı materyallerden ya da farklı kaynaklardan not almaları sırasında öğrenciye akran desteği, materyal desteği verilmesini destek olunuz.

  • Fiziksel Engelli Öğrenciler İçin Uyarlamalar

Öğrencinin dersliklere ulaşmasında, ders programı değişikliklerini mutlak bilgilendiriniz.

Dersliklerinizi, alt katta ve kaygan olmayan zemine sahip sınıflarda yapınız.

Gerektiği durumlarda özellikle sınavlarda bilgisayar kullanmasına fırsat veriniz.

Yazma ve hareket güçlüğü olan öğrenciler için fakülte onayı ile gönüllü akran okuyucu desteği sağlayabilirsiniz.

Merdivenlerde ve kaldırımlarda rampa olmasına, durağa ait yazının olmasına dikkat ediniz.

Mümkünse fakülte dışında bir birime (labaratuar, kütüphane) gidilecekse fiziksel engeli olan öğrencinizin ulaşımından sorumlu olunuz.

  KAYNAK :